Najczęstsze pytania o mediację i legalizację pobytu

Odpowiedzi na pytania, które najczęściej słyszę przed pierwszą rozmową.

Ewelina Augustyn Janikowska, mediator sądowy w Gorzowie Wielkopolskim

Podstawy mediacji

Czym mediator różni się od sędziego i adwokata?

Sędzia rozstrzyga spór i wydaje wyrok. Adwokat lub radca prawny reprezentuje jedną ze stron. Mediator nie robi żadnej z tych rzeczy: nie rozstrzyga, nie staje po niczyjej stronie i nie ocenia, kto ma rację. Prowadzi rozmowę tak, żeby strony same doszły do porozumienia.

Czy mediacja jest obowiązkowa, jeśli sprawa trafiła do sądu?

Nie. Sąd może skierować strony do mediacji, ale udział w niej jest dobrowolny. Strony same decydują, czy w niej uczestniczą, i mogą zrezygnować w dowolnym momencie.

Czy mediacja jest poufna?

Tak. Mediator ma obowiązek zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedział się podczas mediacji, chyba że strony go z tego zwolnią. Co do zasady nie można też później powoływać się w sądzie na to, co padło w mediacji, o ile strony nie postanowią inaczej.

Co jeśli druga strona nie chce mediacji?

Mediacja jest dobrowolna, więc nikt nie może zmusić drugiej strony do udziału. Mogę zaprosić ją do rozmowy i wyjaśnić zasady, bo obawy często znikają, gdy ktoś dowie się, jak to wygląda. Jeśli mimo to odmówi, spór można rozstrzygnąć w sądzie.

Czy mogę przyjść z adwokatem lub radcą prawnym?

Tak. Strony mogą korzystać z pomocy pełnomocników. Warto uzgodnić to z drugą stroną przed pierwszym spotkaniem, żeby nikt nie czuł się zaskoczony.

Zanim zaczniesz

Czy można mediować, jeśli nie ma jeszcze sprawy w sądzie?

Tak. Mediacja pozasądowa może odbyć się w każdej chwili, także zanim ktokolwiek złoży pozew. Często to najlepszy moment, bo emocje są mniejsze, a koszty nie zdążyły urosnąć.

Czy sąd może skierować strony do mediacji?

Tak, na każdym etapie postępowania. Decyzja o tym, czy w mediacji uczestniczyć i czy zawrzeć ugodę, należy jednak do stron.

Czy wszczęcie mediacji wpływa na przedawnienie roszczeń?

Zgodnie z Kodeksem cywilnym czynność przed mediatorem, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub zaspokojenia roszczenia, przerywa bieg przedawnienia. Jeśli zbliża się jakikolwiek termin, na przykład przedawnienia albo odwołania do sądu, najpierw skonsultuj to z prawnikiem.

Jak przygotować się do pierwszego spotkania?

Spisz najważniejsze tematy, zastanów się, co jest dla Ciebie naprawdę ważne, a z czego możesz zrezygnować, i zabierz dokumenty dotyczące sprawy: umowy, korespondencję, orzeczenia. Szersze wskazówki są na stronie o przebiegu mediacji.

Jak umówić pierwszą rozmowę?

Zadzwoń pod numer 695 659 390 albo napisz na augustyn.mediator@gmail.com. Wystarczy sam temat sprawy, szczegółów nie musisz podawać.

Przebieg, ugoda i koszty

Czy ugoda mediacyjna ma moc prawną i można ją wyegzekwować?

Tak, po zatwierdzeniu przez sąd. Zatwierdzona ugoda ma moc ugody sądowej, a po nadaniu klauzuli wykonalności może trafić do komornika. Bez zatwierdzenia wiąże strony, ale nie można jej wyegzekwować przymusowo.

Co się dzieje, gdy mediacja kończy się bez ugody?

Sprawa wraca do sądu albo szukacie innego rozwiązania. Nic nie tracicie: wypowiedzi i propozycje z mediacji są poufne i co do zasady nie mogą być później użyte w postępowaniu.

Ile kosztuje mediacja i kto za nią płaci?

Wynagrodzenie zależy od rodzaju sprawy i trybu mediacji. W mediacji skierowanej przez sąd obowiązują stawki z przepisów, a w pozasądowej koszt ustalamy umownie. Strony zwykle dzielą go po połowie, o ile nie umówią się inaczej. Wycenę podaję po krótkiej rozmowie o sprawie.

Ile spotkań trzeba na mediację?

Zwykle od dwóch do pięciu, zależnie od stopnia konfliktu. W sporach gospodarczych i pracowniczych bywa ich więcej.

Gdzie odbywają się spotkania?

W Gorzowie Wielkopolskim albo online. Miejsce i termin ustalamy przy umawianiu pierwszej rozmowy. Mediacja online sprawdza się, gdy strony mieszkają daleko od siebie, także poza Polską.

Sprawy rodzinne

Czy w mediacji można ustalić rozwód?

Nie. Rozwód orzeka wyłącznie sąd. W mediacji można za to uzgodnić sprawy, które mu towarzyszą: alimenty, kontakty z dziećmi, sposób sprawowania władzy rodzicielskiej i podział majątku.

Co z dziećmi w trakcie mediacji?

Dzieci zwykle nie uczestniczą w spotkaniach. Ich dobro jest punktem odniesienia rozmowy, a rodzice sami układają zasady opieki i kontaktów, które będą realne w codziennym życiu.

Czy mediacja ma sens, gdy w rodzinie była przemoc?

Zwykle nie. Jeśli jedna ze stron boi się drugiej, nie ma warunków do równej rozmowy. W takiej sytuacji bezpieczniejsza jest pomoc prawna i wsparcie specjalistyczne. Na pierwszej rozmowie wskażę, gdzie się z nią zwrócić.

Sprawy cywilne

Jakie spory cywilne nadają się do mediacji?

Najczęściej spory o zapłatę, odszkodowania, wykonanie umów, relacje sąsiedzkie, współwłasność i dziedziczenie. Mediacja ma sens wszędzie tam, gdzie strony mogą się dogadać co do konkretnych kwot lub zasad.

Czy mediację można rozpocząć przed złożeniem pozwu?

Tak. Mediacja pozasądowa nie wymaga żadnej sprawy w sądzie. Często pozwala rozwiązać spór, zanim pojawią się koszty procesu i napięcie związane z postępowaniem.

Co z opłatą od pozwu, jeśli sprawa już trwa?

Jeśli strony zawrą ugodę, część opłaty od pozwu może zostać zwrócona. Zasady zależą od stanu sprawy, dlatego omów to z prawnikiem przed zakończeniem mediacji.

Sprawy gospodarcze

Kiedy w sporze z kontrahentem warto rozważyć mediację?

Gdy zależy Ci na dalszej współpracy, spór dotyczy konkretnych faktów i kwot, a droga sądowa oznaczałaby długi proces i odsłonięcie szczegółów współpracy.

Czy mediacja chroni tajemnicę przedsiębiorstwa?

Mediacja jest poufna z mocy przepisów, a strony mogą dodatkowo podpisać klauzulę poufności. Informacje, którymi dzielisz się w rozmowie, nie trafiają do akt sądowych.

Czy mogę mediować z kontrahentem z zagranicy?

Tak, mediacja online pozwala spotkać się mimo odległości. Język spotkań i potrzebę tłumacza uzgadniamy przed pierwszym posiedzeniem.

Sprawy pracownicze

Czy mediacja wstrzymuje termin na odwołanie od wypowiedzenia?

Nie można na to liczyć. Termin na odwołanie do sądu pracy jest terminem zawitym i mediacja zazwyczaj go nie wstrzymuje, dlatego przed jej rozpoczęciem skonsultuj się z prawnikiem.

Czy mediacja jest możliwa w trakcie zatrudnienia?

Tak, i często to najlepszy moment. Rozmowa z neutralną osobą pomaga rozwiązać konflikt, zanim doprowadzi do wypowiedzenia lub procesu.

Kto reprezentuje pracodawcę w mediacji?

Osoba, która może podejmować decyzje: właściciel, członek zarządu albo upoważniony pracownik. Dzięki temu ustalenia można zawrzeć już na spotkaniu.

Sprawy budowlane

Czy mediacja wstrzymuje roboty budowlane?

Sama mediacja nie wstrzymuje robót. W jej trakcie strony mogą jednak ustalić tymczasowe zasady, na przykład dostęp do placu budowy lub sposób zabezpieczenia prac.

Jakie dokumenty warto przygotować?

Umowę, harmonogram, kosztorys, protokoły odbioru, korespondencję, zdjęcia wad i ewentualne opinie rzeczoznawców. Im lepiej uporządkowany materiał, tym szybciej można ustalić, o co naprawdę toczy się spór.

Czy w mediacji może wziąć udział rzeczoznawca?

Tak, jeśli strony wspólnie się na to zgodzą. Wspólnie wybrany ekspert często skraca dyskusję o przyczynach wad.

Legalizacja pobytu cudzoziemców

Jak długo trwa legalizacja pobytu cudzoziemca?

Od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od rodzaju wniosku i urzędu. Sprawy dotyczące statusu rezydenta UE mogą trwać dłużej.

Co jeśli wniosek o pobyt zostanie odrzucony?

Analizuję decyzję urzędu i wskazuję dalsze kroki: odwołanie, ponowny wniosek albo inną ścieżkę legalizacji.

Jak przygotować się do konsultacji w sprawie pobytu?

Zabierz paszport, dotychczasową kartę pobytu lub wizę, decyzje urzędu, dokumenty od pracodawcy i wszystko, co dotyczy Twojej sytuacji w Polsce. Jeśli czegoś brakuje, powiem, co uzupełnić.

W jakich językach można się ze mną porozumieć?

Po polsku, angielsku i rosyjsku.

Czy pomagasz także pracodawcom zatrudniającym cudzoziemców?

Tak. Pomagam przygotować dokumenty dotyczące powierzenia pracy i wyjaśniam, jakie obowiązki ma pracodawca. Przepisy w tym zakresie zmieniają się, więc zawsze sprawdzam stan na dzień wniosku.

Nie widzisz swojego pytania?

Zadzwoń lub napisz. Powiem, czy mediacja ma w Twojej sytuacji sens i jak wyglądają kolejne kroki.